Türkiye, son 25 yılda Cumhurbaşkanı Erdoğan liderliğinde ticaret alanında büyük bir dönüşüm geçirdi. İhracat 8 kattan fazla artarken, küresel rekabet gücü yükseldi.
Türkiye, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın liderliğinde son 25 yılda ticaret alanında önemli bir dönüşüm yaşadı. Bu değişim, sadece rakamsal büyümeyi değil, aynı zamanda ticaretin yapısını, araçlarını, kapasitesini ve küresel rekabet gücünü de kapsadı. Dönüşüm, 2001’de 31,3 milyar dolar olan mal ihracatını 2025’te 273,3 milyar dolara, 15,1 milyar dolar olan hizmet ihracatını ise 122,6 milyar dolara çıkardı.
Bu süreçte Türkiye’nin dünya hizmet ihracatındaki payı yüzde 0,89’dan yüzde 1,28’e yükselirken, 63,5 milyar dolar hizmet ticareti fazlası elde edildi. Mal ve hizmet ihracatının toplamında ülke, yaklaşık 400 milyar dolarlık bir kapasiteye ulaştı.
Bu büyük değişimin temel araçlarından biri, 2004’te hayata geçirilen TURQUALITY Destek Programı oldu. Program, günümüzde 411 firma ve 443 markayı bünyesinde barındırıyor. Ayrıca, yaklaşık 19 bin KOBİ, UR-GE projelerinden yararlandı.
MERSİS sistemi üzerinden 2,6 milyondan fazla şirket ve ticari işletmeye dijital hizmet sunulurken, aktif kullanıcı sayısı 3,6 milyonu aştı. Bu adımlarla Türkiye, KOBİ’leri ihracata kazandıran, gümrük işlemlerini dijitalleştiren ve ticarette yapay zeka uygulamalarını devreye alan güçlü bir ekosistem oluşturdu. Bu dönüşümün merkezinde ise ‘Türkiye Yüzyılı’ vizyonu yer alıyor.
İhracat finansmanı alanında da önemli adımlar atıldı. Türk Eximbank’ın sermayesi 200 milyar liraya çıkarılırken, şube sayısı 2001’deki 2’den 25’e yükseldi. Banka, 2026 sonuna kadar ihracata 59 milyar dolar reeskont kredisi vermeyi hedefliyor. İhracatı Geliştirme AŞ (İGE) aracılığıyla ise 291,4 milyar lira tutarındaki kredi için 255,1 milyar lira kefalet sağlandı.
Kağıtsız Gümrük Projesi ve Tek Pencere Sistemi ile 26 kurum tarafından düzenlenen 192 belge tek noktadan temin edilebilir hale geldi. Yapay zeka teknolojisi, bu dönüşümde kilit rol oynadı. E-Kolay İhracat Platformu (E-KİP), e-ihracata yönelik yapay zeka destekli dijital danışmanlık merkezi olarak firmalara yol gösteriyor.
Gümrük altyapısı da modernleştirildi. 19 kara yolu gümrük kapısı yenilenirken, stratejik kapılar ileri teknoloji sistemlerle donatıldı. Gümrükte tasfiyelik hale gelen eşya ve araçların satışları, elektronik ihale sistemi üzerinden yapılıyor. 2026 yılı itibarıyla 4 bin 562 farklı gümrük tarife istatistik pozisyonunda ilave gümrük vergisi uygulanıyor.
İkinci el otomotiv, taşınmaz ve kuyum ticaretinde yetki belgesi sistemi ile kayıtlı ve güvenilir bir ticaret yapısı hedefleniyor. Haziran itibarıyla bu alanlarda binlerce işletme yetki belgesi aldı.
Tüketiciyi koruma çalışmaları kapsamında, 2011-2026 döneminde yaklaşık 59 bin 338 işletmede ürün denetimi yapıldı. Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi (GÜBİS) 7,5 milyondan fazla ziyaret aldı. Fahiş fiyat artışı ve stokçulukla mücadelede 1,3 milyar liranın üzerinde idari para cezası uygulandı.
Ticarette yeşil dönüşüm politikaları kapsamında, firmaların sürdürülebilirlik ve bilişim danışmanlığı giderleri destekleniyor. Türkiye, bugünün ihracatını artırırken yarının ticaret kurallarına uyum sağlayan bir altyapı inşa ediyor.
